Historia powszechna

Wizja chrześcijańska Do połowy dziewiętnastego wieku Kościół dzięki rozbudowanej sieci szkół wywierał wpływ na propagowanie swoich poglądu. Kościół katolicki zawsze był postrzegany jako obskurancki. Wiele pożytecznych dzieł było zakazane, znajdowały się w Indeksie Ksiąg Zakazanych. Dlaczego tak było? Ponieważ Kościół uważał, iż posiadał/posiada absolutny monopol na wiedzę. Trudno sobie wyobrazić, aby powstanie naszego świata było tłumaczone inaczej, niż przez wizję Kościoła. W zasadzie każda religia, uważała że świat stworzył jej bóg. W religii chrześcijańskiej uważa się, iż świat został stworzony przez Boga w sześć dni. Akt stworzenia miał wynikać z łaski bożej. Praca była podzielona, dokładnie zaplanowana. Bóg na początku musiał oddzielić światło od ciemności. Później powstała flora i fauna. Na samym końcu powstał człowiek, jako istota stworzona na wzór i podobieństwo boże. W naszych czasach teologowie katoliccy uważają, że jest to wizja paraboliczna. Oznacza to, że jest ona alegorią bożego aktu stworzenia. Takie rozwiązanie przyjmuje do wiadomości prawdomówność wielu teorii naukowych. Jednak wiele Kościołów protestanckich przyjmuje dokładnie wizję zapisaną w Biblii. Wyklucza ona ewolucjonizm. Koniec wszechświata Zgodnie z prawami przyrody i prawami wyznaczonymi przez Boga, wszystko co ma swój początek, musi posiadać koniec. Łatwe i logiczne w rozumowaniu stwierdzanie. Jednak naukowcy nie są zgodni co do tego faktu, znaczy się zadają sobie ciągle pytanie: W jaki sposób Wszechświat się skończy? Może inaczej. Ważniejszym dla nich pytaniem jest: Czy Wszechświat kiedykolwiek przestanie się rozszerzać? Pytanie takie decyduje o poglądach na model naszego Wszechświata. Dobrze, że odpowiedz na tak postawione pytanie odbywa się na podstawie obserwacji, a nie jakiś kabalistycznych, teoretycznych obliczeń. Zostało przyjęte, że jeżeli we Wszechświecie jest wystarczająco materii, to siła grawitacyjna zwolni rozszerzanie się Wszechświata, później ma powrotem zwężać galaktyki. To tak jak mieć mały balonik, który się rozszerza, a później z którego wypuszczamy powietrze. Jeżeli we Wszechświecie nie wystarczy materii, to znaczy w przypadku, gdy będzie się on wiecznie rozszerzał to Bóg jeden wie co się stanie. Wielu naukowców uważa, iż modele są nie kompletne, bo do ich obliczeń brakuje jakieś, nowej, jeszcze nie poznanej materii.

Zaratusztrianizm to jedna z najstarszych wyznawanych do dziś religii. W II tysiącleciu przed naszą erą, wśród plemion irańskich zajmujących rozległe tereny Azji Środkowej, działał prorok Zaratustra. Zanim Ahura Mazda objawił mu “prawdziwą religię” jego przody czcili trzech wielkich Ahurów: Mazdę, Mitrę i Warunę. Mazda był pierwotnie pojmowany jako uosobienie mądrości, Mitra – umowy, a Waruna – przysięgi. Charakterystyczną cechą tej religii był kult oddawany pojęciom etycznym. Ponadto czczono elementy naturalne: ogień, wodę, ziemię, demony i herosy. Jedno z najważniejszych pojęć tej religii to asza oznaczająca ład, porządek i prawdę. Była to siła utrzymująca harmonię świata. Obowiązkiem każdej istoty, była dbałość o utrzymanie ciszy, oraz walka z nieprawością i kłamstwem. Najważniejsza doktryna zakładała zaś stalą walkę dobra ze złem. Po zwycięstwie dobra świat zostanie zalany rozpalonym metalem i oczyszczony z wszelkiego zła. Życie ludzkie w tej religii jest przedstawione jako dobrowolny wybór między dobrem a złem. Niezwykle ważną role odgrywał w zaratusztrianiźmie kult ognia, który czczono w różnych postaciach – od ognia domowego po ogień płonący na ołtarzu, wewnątrz świątynnych murów. Pierwsze świątynie powstały w V wieku p.n.e. jako reakcja kapłanów na rosnącą popularność świątyń. Ogień, czczony wcześniej w ogniskach domowych, wprowadzono, więc do zabudowań zwanych domami ognia. Z czasem kult stał się charakterystyczny dla zaratusztrian i zaczęto nazywać ich czcicielami ognia. Najsłynniejsza budowla tego typu to Atasz Gusznaps w Tacht-e Sutejman, w Azejberdzanie. Powstała ona podczas panowania dynastii sasanidzkiej, kiedy troska o świątynie ognia była obowiązkiem króla. W świątyniach tych najważniejszym elementem był ołtarz. Mogli przed nim przebywać tylko kapłani opiekujący się ogniem i składający mu pięć razy dziennie ofiary w postaci suchego drzewa i pachnideł. Wierni natomiast po dokonaniu rytualnej ablucji, gromadzili się w pobliżu, wspierając kapłanów modlitwą i ofiarami. Sztuka perska jest związana z okresami panowania Alchemidów. W ukształtowaniu owej sztuki, spadkobierczyni kultur irańskich, duża rolę odegrały wpływy Asyrii, Babilonu, Egiptu i Grecji. Wznosząc wiele własnych twórczych idei, sztuka perska połączyła elementy obcych kultur w jedną harmonijną całość. Była to sztuka dworska, nacechowana uroczystą powagą, świadczącą o potędze władców. W architekturze wyróżniały się wspaniałe założenia pałacowe, z wielkimi salami audiencyjnymi, wspartymi na kolumnach, reprezentacyjnymi schodami zdobionymi reliefami oraz bramami dekorowanymi postaciami uskrzydlonych byków o ludzkich głowach. Ściany zdobiono glazurowaną cegłą lub kamiennymi reliefami. Sztuka z pierwszej połowy III wieku p.n.e. jest na ogół mało znana. Nawiązywała do tradycji miejscowych i wzorów greckich. Do dziś zachowały się ruiny świątyń, drobna plastyka oraz monety. Wiele elementów tej sztuki przejęła sztuka bizantyjska, a za jej pośrednictwem także średniowieczna Europa.